Vanaf 1 januari 2026 moeten utiliteitsgebouwen met grote installaties voldoen aan nieuwe eisen. Dit dashboard vertaalt de complexe wetgeving en ISO 52120 normen naar een duidelijk actieplan.
Grens Nominaal Vermogen (Verwarming of Airco)
Deadline Implementatie Bestaande & Nieuwe Bouw
Voordeel: Voldoet u aan de GACS-eisen? Dan vervalt de verplichte EPBD-keuring voor verwarmings- en aircosystemen.
Volgens het Bouwbesluit moet het systeem voldoen aan drie fundamentele functionele eisen. Dit is de basis van de wetgeving.
Het energieverbruik moet permanent gecontroleerd, bijgehouden en geanalyseerd worden. Het systeem moet bijsturing mogelijk maken.
Detecteren van rendementsverliezen en de beheerder informeren over mogelijkheden om energie-efficiëntie te verbeteren.
Communicatie met verbonden technische systemen en andere apparaten mogelijk maken (interoperabiliteit).
De wet verwijst naar deze norm om te bepalen of een systeem voldoet. Systemen worden ingedeeld in klassen (A t/m D).
Handmatige bediening, geen koppelingen.
Niet toegestaan
Automatische regeling (bijv. weersafhankelijk), basis communicatie. Dit is de minimale wettelijke eis voor het gehele systeem.
Minimum
Geoptimaliseerd beheer, ruimte-specifieke regeling.
Cruciaal: Voor de ‘Energie Management’ functies is Klasse B vaak nodig om aan de wet te voldoen.
Aangeraden
Volledige integratie, vraaggestuurd, predictief. De ‘Gouden Standaard’.
De relatieve score die nodig is per functionaliteit
Klik op een categorie om te zien wat specifiek vereist is (Noodzakelijk – Klasse C/B) en wat optioneel is voor betere prestaties (Aangeraden – Klasse A). Gebaseerd op de Checklist technische eisen GACS.
Eisen voor opwekking, distributie en afgifte van warmte.
Noodzakelijk
Automatische regeling (bijv. weersafhankelijk of lastafhankelijk). De ketel mag niet constant branden.
Aangeraden (Optimaal)
Multi-stage of modulerende regeling gebaseerd op werkelijke energievraag uit de zones.
Noodzakelijk
Individuele ruimteregeling (bijv. thermostatische kranen met communicatie of zone-regeling).
Aangeraden (Optimaal)
Vraaggestuurde regeling met aanwezigheidsdetectie per ruimte.
Noodzakelijk
Automatische aan/uit schakeling of meertraps.
Aangeraden (Optimaal)
Volledig variabele pompsnelheid op basis van drukverschil (Δp) in het systeem.
Beheersing van luchtkwaliteit en temperatuur.
Noodzakelijk
Tijdschakeling (kloktijden).
Aangeraden (Optimaal)
Vraaggestuurd op basis van CO2 of aanwezigheid per zone (Luchtkwaliteitscontrole).
Noodzakelijk
Interlock (blokkering) tussen verwarming en koeling om gelijktijdigheid te voorkomen.
Aangeraden (Optimaal)
Automatisch gebruik van buitenlucht voor koeling wanneer mogelijk (Free cooling).
Noodzakelijk
Automatische regeling van de aanvoertemperatuur (bijv. weersafhankelijk).
Aangeraden (Optimaal)
Optimalisatie van de aanvoertemperatuur gebaseerd op de stand van de regelkleppen in de zones.
Optimalisatie van daglicht en kunstlicht.
Noodzakelijk
Centrale aan/uit schakeling of veegschakeling (bijv. alles uit om 22:00).
Aangeraden (Optimaal)
Volledige daglichtregeling + aanwezigheidsdetectie per armatuur of zone (Dimmen).
Noodzakelijk
Gemotoriseerde bediening (handmatig of centraal).
Aangeraden (Optimaal)
Automatisch gestuurd op basis van zoninval en binnentemperatuur (klimaatadaptief).
De ‘hersenen’ van het gebouw (Het GBS).
Noodzakelijk
Registratie van verbruik en detectie van afwijkingen (Foutdetectie).
Aangeraden (Optimaal)
Real-time dashboarding, automatische benchmarking met historische data en voorspelling.
Noodzakelijk
Systemen moeten waarden kunnen delen (Open standaarden).
Aangeraden (Optimaal)
Volledig geïntegreerd platform waar data van alle systemen samenkomt in één database.
Noodzakelijk
Mogelijkheid om trends inzichtelijk te maken voor de beheerder.
Aangeraden (Optimaal)
Geautomatiseerde maandelijkse energierapporten met verbeteradviezen.
Er is geen specifieke “GACS-politie”, maar controle vindt plaats via de EPBD-systematiek. Bij transacties (verkoop/verhuur) of algemene inspecties van de overheid kan de aanwezigheid van een adequaat GACS worden getoetst.
De handhaver (gemeente/omgevingsdienst) kan de Technische Checklist opvragen om te verifiëren of functies daadwerkelijk ‘Aan’ staan en voldoen aan Klasse C/B.
Dit is de belangrijkste ‘carrot’. Normaal moeten grote installaties (EPBD III) elke 4 jaar gekeurd worden.
Heeft u een werkend GACS dat voldoet aan de eisen? Dan vervalt de verplichting voor de periodieke keuring van verwarmings- en airconditioningsystemen.
Utiliteitsgebouw met >290 kW installatie
